BTS 2019-07-03T18:43:30+00:00

Przełamując ciszę, czyli trzeci sektor przeciwko przemocy motywowanej płcią

Cisza wokół przemocy zabija. Według Światowej Organizacji Zdrowia aż 35% kobietobójstw (z ang. femicide) popełnianych jest przez najbliższych partnerów lub rodzinę. Mimo akcji antyprzemocowych prowadzonych przez organizacje pozarządowe w naszym kraju, kobiety stanowią przytłaczającą większość wśród osób, które doświadczyły przemocy domowej (73% zgłoszeń dotyczy pełnoletnich kobiet, 12% mężczyzn i 15% przemocy w stosunku do dzieci).

Niezależnie od kontekstu kulturowego to kobiety najczęściej doświadczają różnych form przemocy. Część z nich pozostawia widoczny ślad i wywołuje zdecydowany sprzeciw, część jest niewidoczna, ukryta pod płaszczem manipulacji, zależności psychologicznych i ekonomicznych oraz przyzwolenia społecznego.

  

Stowarzyszenie Aktywne Kobiety razem z partnerskimi organizacjami: Associazione Agrado z Włoch, Permacultura Cantabria z Hiszpanii, Youth Association from Transylvania z Rumunii i Anthropolis z Węgier (organizacja koordynująca projekt) w ramach programu Erasmus+ (numer projektu: (2018-1-HU01-KA204-047751) zdecydowało się aktywnie włączyć w zmianę społeczną, mającą na celu uświadomienie problemu i wymianę praktyk międzynarodowych.

Projekt zakłada serię spotkań, w trakcie których uczestniczki i uczestnicy będą mogli wgłębić się w temat mechanizmów psychologicznych stojących za przemocą domową (zarówno od strony osoby doświadczającej, jak i przemocowej), istniejących dobrych praktyk lokalnej społeczności, które można transferować między krajami, a także sposobów zapobiegania przemocy, wynikającej z opresyjnych patriarchalnych struktur i socjalizacji.

W trakcie trzech spotkań partnerskich (w tym jednego o formule treningu) aktywistki i aktywiści z partnerskich organizacji zwiększą swoje kompetencje w zakresie rozpoznawania i rozumienia kulturowych i psychologicznych uwarunkowań przemocy w stosunku do kobiet, ze szczególnym uwzględnieniem pośrednich i bezpośrednich form przemocy. Wyposażone w wiedzę, będziemy mogły głośno przeciwstawiać się głównej przyczynie śmierci kobiet na świecie.

 

Veni – Vidi – VINCI, czyli o pierwszej wymianie praktyk w ramach projektu.
O roli komunikacji w kształtowaniu opresyjnej rzeczywistości

 

     W trzecim tygodniu czerwca dwie członkinie zespołu naszego Stowarzyszenia, Magda i Monika, miały szasnę wziąć udział w pierwszej wizycie uczestniczącej w ramach projektu Erasmus+ „Breaking the silence: fight against violence and abuse of women”, 2018-1-HU01-KA204-047751. Organizatorki spotkania z Associazione Agrado postarały się o dobór ważnych tematów z zakresu przeciwdziałania przemocy w stosunku do kobiet, m.in. kwestii mechanizmów psychologicznych zarówno po stronie osoby doświadczającej przemocy, jak i sprawcy.

     W trakcie warsztatów skupiłyśmy się mocno na kwestii komunikacji w relacji i temu, co może ona sygnalizować, jeśli nie przebiega sprawnie. Jedna z organizatorek, Chiara Falchi, przedstawiła nam koncepcje pięciu aksjomatów komunikacji według Pawla Watzlawicha. Poznając procesy charakteryzujące sprawną komunikację, będącą podstawą udanej relacji, scharakteryzowałyśmy możliwe patologie, prowadzące do eskalacji sytuacji konfliktowych, która w rezultacie może doprowadzić do przemocy w związku.

 

         W orbicie teorii komunikacji pozostawały również zajęcia przygotowane przez drugą organizatorkę, Laris Guerri, która skupiła się na teorii transakcyjnej i szantażu emocjonalnym. Szantaż emocjonalny jest podstępną i wysublimowaną formą manipulacji, z którą spotykamy się niemal na każdym kroku, i którą – często wbrew naszym uświadomionym intencjom – stosujemy same, by osiągnąć zamierzony cel w relacji z drugą osobą. Laris zapoznała nas z czterema strategiami szantażystów lub szantażystek emocjonalnych:

 

prokuratorska (punisher) – niespełnienie żądania kierowanego przez szantażystę do adresata skutkuje agresją lub karą, wymierzoną w adresata. Ten przykład charakteryzuje się używaniem gróźb, ale również może przejawiać się w postaci karzącego milczenia, obrażania się na drugą osobę:
np. Nie pójdę z tobą do kina, jeśli nie przyniesiesz mi tej książki.

biczująca (self-punisher) – szantażysta dąży do wywołania u adresata poczucia winy związanego z tym, że niespełnienie jakiegoś oczekiwania wpłynie negatywnie na jego położenie lub emocje; np. Jeśli nie kupisz mi tej sukienki, będę bardzo zawiedziona.

 

 
 
cierpiętnicza (sufferrer) – w przypadku, gdy szantażysta znajduje się lub twierdzi, że znajduje się w ciężkim położeniu, zaś nasze decyzje mogą bezpośrednio wpłynąć na jego stan. Według oczekiwań osoby stosującej ten rodzaj szantażu, adresat powinien zadziałać w taki sposób, by poprawić ich nastrój; np. Siedzę sam i jest mi smutno, możesz zostawić wszystko i do mnie przyjść?

kusicielska (tantalizers) – szantażysta wspomina o formie nagrody, która spotka adresata, jeśli postąpi on zgodnie z życzeniem tego pierwszego;  np. Jeśli poświęcisz mi więcej czasu, przestanę umawiać się z Arkiem.

Rozpoznanie mechanizmów szantażu emocjonalnego w konwersacji jest dosyć trudne, zwłaszcza w sytuacji, kiedy adresat lub adresatka ma zaniżoną samoocenę i odczuwa dużą potrzebę akceptacji ze strony innych ludzi. Wiedza na temat działania szantażu emocjonalnego i jasno zakomunikowany sprzeciw wobec prób manipulacji może być przydatnym narzędziem, zapobiegającym eskalacji przemocy w związku.

Punktem wyjścia do inspirującej dyskusji okazał się filmik Women’s body (Il corpo delle donne) stanowiący przyczynek do pytania o rolę mediów w kształtowaniu opresyjnych struktur. Medialne uprzedmiotawianie kobiecego ciała, infantylizacja bohaterek seriali, filmów i programów telewizyjnych, mają istoty wpływ na to, jak postrzegane są kobiety w życiu społecznym. Brak społecznej odpowiedzialności mediów za pokazywane treści prowadzi do utożsamiania kobiet z produktami, które powinny spełniać wygórowane oczekiwania „męskiego spojrzenia”.

Spotkanie w Vinci było niezwykle owocne jeśli chodzi o zawartość merytoryczną oraz współpracę między partnerskimi organizacjami. Atmosfera szacunku i włączenia w trakcie zajęć sprzyjała otwartym dyskusjom i dzieleniem się praktykami. Dziękujemy wszystkim uczestniczkom i uczestnikowi z Anthropolis (Węgry), Permacultura Cantabria (Hiszpania), Associazione Agrado (Włochy) i Youth Association from Transylvania za możliwość poznania ich doświadczenia i otwartość na nasze propozycje.