BTS2020-06-25T15:24:11+02:00

Przełamując ciszę, czyli trzeci sektor przeciwko przemocy motywowanej płcią

Cisza wokół przemocy zabija. Według Światowej Organizacji Zdrowia aż 35% kobietobójstw (z ang. femicide) popełnianych jest przez najbliższych partnerów lub rodzinę. Mimo akcji antyprzemocowych prowadzonych przez organizacje pozarządowe w naszym kraju, kobiety stanowią przytłaczającą większość wśród osób, które doświadczyły przemocy domowej (73% zgłoszeń dotyczy pełnoletnich kobiet, 12% mężczyzn i 15% przemocy w stosunku do dzieci).

Niezależnie od kontekstu kulturowego to kobiety najczęściej doświadczają różnych form przemocy. Część z nich pozostawia widoczny ślad i wywołuje zdecydowany sprzeciw, część jest niewidoczna, ukryta pod płaszczem manipulacji, zależności psychologicznych i ekonomicznych oraz przyzwolenia społecznego.

  

Stowarzyszenie Aktywne Kobiety razem z partnerskimi organizacjami: Associazione Agrado z Włoch, Permacultura Cantabria z Hiszpanii, Youth Association from Transylvania z Rumunii i Anthropolis z Węgier (organizacja koordynująca projekt) w ramach programu Erasmus+ (numer projektu: (2018-1-HU01-KA204-047751) zdecydowało się aktywnie włączyć w zmianę społeczną, mającą na celu uświadomienie problemu i wymianę praktyk międzynarodowych.

Projekt zakłada serię spotkań, w trakcie których uczestniczki i uczestnicy będą mogli wgłębić się w temat mechanizmów psychologicznych stojących za przemocą domową (zarówno od strony osoby doświadczającej, jak i przemocowej), istniejących dobrych praktyk lokalnej społeczności, które można transferować między krajami, a także sposobów zapobiegania przemocy, wynikającej z opresyjnych patriarchalnych struktur i socjalizacji.

W trakcie trzech spotkań partnerskich (w tym jednego o formule treningu) aktywistki i aktywiści z partnerskich organizacji zwiększą swoje kompetencje w zakresie rozpoznawania i rozumienia kulturowych i psychologicznych uwarunkowań przemocy w stosunku do kobiet, ze szczególnym uwzględnieniem pośrednich i bezpośrednich form przemocy. Wyposażone w wiedzę, będziemy mogły głośno przeciwstawiać się głównej przyczynie śmierci kobiet na świecie.

 

Veni – Vidi – VINCI, czyli o pierwszej wymianie praktyk w ramach projektu.
O roli komunikacji w kształtowaniu opresyjnej rzeczywistości

 

     W trzecim tygodniu czerwca dwie członkinie zespołu naszego Stowarzyszenia, Magda i Monika, miały szasnę wziąć udział w pierwszej wizycie uczestniczącej w ramach projektu Erasmus+ „Breaking the silence: fight against violence and abuse of women”, 2018-1-HU01-KA204-047751. Organizatorki spotkania z Associazione Agrado postarały się o dobór ważnych tematów z zakresu przeciwdziałania przemocy w stosunku do kobiet, m.in. kwestii mechanizmów psychologicznych zarówno po stronie osoby doświadczającej przemocy, jak i sprawcy.

     W trakcie warsztatów skupiłyśmy się mocno na kwestii komunikacji w relacji i temu, co może ona sygnalizować, jeśli nie przebiega sprawnie. Jedna z organizatorek, Chiara Falchi, przedstawiła nam koncepcje pięciu aksjomatów komunikacji według Pawla Watzlawicha. Poznając procesy charakteryzujące sprawną komunikację, będącą podstawą udanej relacji, scharakteryzowałyśmy możliwe patologie, prowadzące do eskalacji sytuacji konfliktowych, która w rezultacie może doprowadzić do przemocy w związku.

W orbicie teorii komunikacji pozostawały również zajęcia przygotowane przez drugą organizatorkę, Laris Guerri, która skupiła się na teorii transakcyjnej i szantażu emocjonalnym. Szantaż emocjonalny jest podstępną i wysublimowaną formą manipulacji, z którą spotykamy się niemal na każdym kroku i którą – często wbrew naszym uświadomionym intencjom – stosujemy same, by osiągnąć zamierzony cel w relacji z drugą osobą. Laris zapoznała nas z czterema strategiami szantażystów lub szantażystek emocjonalnych

 

 

Rozpoznanie mechanizmów szantażu emocjonalnego w konwersacji jest dosyć trudne, zwłaszcza w sytuacji, kiedy adresat lub adresatka ma zaniżoną samoocenę i odczuwa dużą potrzebę akceptacji ze strony innych ludzi. Wiedza na temat działania szantażu emocjonalnego i jasno zakomunikowany sprzeciw wobec prób manipulacji może być przydatnym narzędziem, zapobiegającym eskalacji przemocy w związku.

 

Strategia prokuratorska (punisher) – niespełnienie żądania kierowanego przez szantażystę do adresata skutkuje agresją lub karą, wymierzoną w adresata. Ten przykład charakteryzuje się używaniem gróźb, ale również może przejawiać się w postaci karzącego milczenia, obrażania się na drugą osobę:
np. Nie pójdę z tobą do kina, jeśli nie przyniesiesz mi tej książki.
Strategia biczująca (self-punisher) – szantażysta dąży do wywołania u adresata poczucia winy związanego z tym, że niespełnienie jakiegoś oczekiwania wpłynie negatywnie na jego położenie lub emocje; np. Jeśli nie kupisz mi tej sukienki, będę bardzo zawiedziona.
Strategia cierpiętnicza (sufferrer) – w przypadku, gdy szantażysta znajduje się lub twierdzi, że znajduje się w ciężkim położeniu, zaś nasze decyzje mogą bezpośrednio wpłynąć na jego stan. Według oczekiwań osoby stosującej ten rodzaj szantażu, adresat powinien zadziałać w taki sposób, by poprawić ich nastrój; np. Siedzę sam i jest mi smutno, możesz zostawić wszystko i do mnie przyjść?
Strategia kusicielska (tantalizers) – szantażysta wspomina o formie nagrody, która spotka adresata, jeśli postąpi on zgodnie z życzeniem tego pierwszego;  np. Jeśli poświęcisz mi więcej czasu, przestanę umawiać się z Arkiem.

Punktem wyjścia do inspirującej dyskusji okazał się filmik Women’s body (Il corpo delle donne) stanowiący przyczynek do pytania o rolę mediów w kształtowaniu opresyjnych struktur. Medialne uprzedmiotawianie kobiecego ciała, infantylizacja bohaterek seriali, filmów i programów telewizyjnych, mają istoty wpływ na to, jak postrzegane są kobiety w życiu społecznym. Brak społecznej odpowiedzialności mediów za pokazywane treści prowadzi do utożsamiania kobiet z produktami, które powinny spełniać wygórowane oczekiwania „męskiego spojrzenia”.

Spotkanie w Vinci było niezwykle owocne jeśli chodzi o zawartość merytoryczną oraz współpracę między partnerskimi organizacjami. Atmosfera szacunku i włączenia w trakcie zajęć sprzyjała otwartym dyskusjom i dzieleniem się praktykami. Dziękujemy wszystkim uczestniczkom i uczestnikowi z Anthropolis (Węgry), Permacultura Cantabria (Hiszpania), Associazione Agrado (Włochy) i Youth Association from Transylvania za możliwość poznania ich doświadczenia i otwartość na nasze propozycje.

Spotkanie partnerskie w Sosnowcu

Każdego roku około 90 tysięcy kobiet w Polsce doświadcza przemocy domowej, tak przynajmniej twierdzą oficjalne statystyki. Oczywiście liczba ta uwzględnia jedynie te kobiety, które zgłosiły sprawę na policji. Szacuje się, że tak naprawdę liczba poszkodowanych Polek może sięgać nawet 800 tysięcy.

W siedziby Stowarzyszenia Aktywne Kobiety w dniach 21-23 Października br. w Sosnowcu odbyło się drugie trzydniowe międzynarodowe spotkanie partnerskie, zorganizowane w ramach projektu „Breaking the silence: fight against violence and abuse of women”, 2018-1-HU01-KA204-047751.
Podczas wizyty, nasi partnerzy z organizacji Permacultura Cantabria z Hiszpanii, Youth Association from Transylvania z Rumunii oraz Anthropolis z Węgier poznali sytuację i statystyki dotyczące przemocy stosowanej wobec kobiet w Polsce. Dzięki temu, że spotkanie było kilkudniowe, problem mógł zostać zaprezentowany w sposób kompleksowy. 

 

Spotkanie otworzyła prezentacja Prezeski Stowarzyszenia Haliny Sobańskiej, która przedstawiła obecną sytuację jaka panuje w kraju. Została poruszona kwestia m.in. niebieskiej karty, zakazu aborcji czy Czarnego Protestu. Nasi partnerzy byli zaszokowani przedstawionymi faktami, jednak za dobry omen wspólnie uznaliśmy to, że w Sejmie IX kadencji zasiądzie więcej kobiet niż w ubiegłych latach.

Następnego dnia wizyty nasi goście odwiedzili Centrum Interwencji Kryzysowej, gdzie personel opowiedział o pracy placówki. Ośrodek jest miejscem w którym osoby dotknięte przez przemoc w rodzinie mogą szukać tymczasowego schronienia. Zwykle osobami, które zgłaszają się do ośrodka są kobiety.  „Podczas mojej pracy tutaj, tylko raz zgłosił się mężczyzna do nas i to tylko dlatego, że jego partnerka była chora psychicznie” – przyznała jedna z pracownic instytucji.

Centrum zajmuje się udzielaniem pomocy osobom znajdującym się w trudnej sytuacji życiowej, bez względu na wiek, płeć, wykształcenie czy status społeczny w odzyskaniu kontroli nad własnym życiem. Centrum Interwencji Kryzysowej w Sosnowcu mieści się pod dwoma, odrębnymi adresami. Główną siedzibę znajduje się przy ulicy Karola Szymanowskiego 5A, a drugi budynek przy Józefa Ignacego Kraszewskiego 21.

Warto dodać, że ośrodek jest otwarty dla wszystkich, a nie tylko mieszkańców Sosnowca. Partnerzy mieli także okazję poznać Katarzyną Majchrzak kobietą, która odpowiadała za Czarny Protest na terenie Śląska – „To spotkanie miało na celu opowiedzenie o tym, jak w Polsce rodziły się Czarne Protesty. Jak się organizowałyśmy? Jak strajk kobiet zaczął być nie tylko jednorazowym ruchem, ale także taką kooperatywą na skalę krajową? Jak rozszerzył się na inne kraje świata? Spotkanie dotyczyło również tego, jakie dobre praktyki po tych ponad 3 latach, można wyciągnąć i zastosować w innych krajach”.

 

        

 

Dzień został zakończony treningiem WenDo, który uczy jak przestać czuć się bezradną i bezbronną, skazaną na łaskę napastnika i jego wolę. Poza tym, WenDo uczy także, jak reagować na przemoc. Technika ta wzmacnia poczucie pewności siebie, pomaga również rozwiązywać konflikty, przełamać stereotypy i obawy. WenDo wymyślono w Kanadzie, około 30 lat temu. Sam termin oznacza nic innego jak “Droga Kobiet”. Ideą przyświecającą technice nie jest nauka walki, lecz samoobrona dla dziewcząt i kobiet – dla osób najbardziej narażonych na przemoc. Od początku także WenDo łączyło sztukę samoobrony fizycznej z samoobroną psychiczną.


Warto dodać, że od typowej samoobrony WenDo różni się między innymi tym, jak wielkie znaczenie przywiązuje do asertywności. Kobiety uczą się tego, że nikt nie ma prawa naruszać ich granic. Poznając swoje własne granice, uczymy się także szanować granice innych ludzi. Podczas zajęć nie uczymy techniki ataku, lecz tego jak nie dopuścić do agresji, a w razie zagrożenia, jak się skutecznie bronić. 

Ideą przyświecająca wystawie było otwarte pytanie, skierowane do polek – „Jestem silna, pomimo że….”. Jak twierdzi sama Marta „Nie spodziewałam się, że specjalnie założona w tym celu skrzynka mailowa [zostanie] wypełniona ponad tysiącami maili. […] Nie spodziewałam się, że dostanę tyle świadectw przemocy wobec kobiet. […] Nie spodziewałam się, że dostanę tyle podziękowań od kobiet, które uznały, że to proste ćwiczenie dużo im dało i powtarzają je regularnie, bo dobrze im to robi.[…]” Spotkanie partnerskie było świetną okazją do wymiany wiedzy, doświadczeń w obszarze zarówno przeciwdziałaniu przemocy wobec kobiet jak i niesieniu pomocy ofiarom tego zjawiska.

 

        

 

Wszyscy byli niesamowicie poruszeni wystawionymi obrazami, wczytując się w każdy eksponat. „Jestem silna, bo sama wybrałam Polskę na swoją ojczyznę i wytrwałam pomimo braku tolerancji wobec imigrantów w tym kraju”, „Jestem silna, bo kolejny raz zaczynam wszystko od początku”, to jedynie dwa z bardzo wielu świadectw uwiecznionych na obrazach. Na zakończenie wizyty w Tychach, każdy z uczestników spotkania partnerskiego próbował samodzielnie dokończyć zdanie – „Jestem silna, bo …” a następnie podzielić się odpowiedzią na forum.

Trzeciego i zarazem ostatniego dnia spotkania partnerskiego odwiedziliśmy „Galerię Na Wolności” w Tychach, gdzie wystawione są grafiki autorstwa Marty Frej. „Twórczość Marty Frej, znanej przede wszystkim ze swoich ilustracji czy memów, jest rozpięta pomiędzy różnymi dyscyplinami. […] Prace Marty Frej są manifestem społecznym” – napisał o niej Stanisław Ruksza, krytyk – „Chwytliwe i popularne rysunki zostają nacechowane treścią spychaną na margines bądź stanowiącą silny polityczny komunikat.” 

     

 

 

Międzynarodowy trening w Hiszpanii
Breaking the silence
23.03-01.04.2020

Osoby zainteresowane tematyką przeciwdziałania przemocy genderowej, które związane są z tematyką projektu w zakresie prowadzenia projektów, warsztatów i innych form wsparcia zapraszamy do udziału w ciekawym międzynarodowym treningu w Cantabrii, podczas którego będzie można poznać metodę Emotional Managment, pomocną w przeciwdziałaniu przemocy ze względu na płeć. Trening miał odbyć się w języku angielskim, niestety z powodu pandemii Covid-19 nie odbył się.

 
Gruzja

Filmy storytellingowe – opowiadamy o doświadczeniu, przełamujemy ciszę

Stworzenie filmików opartych o zasadę storytellingu było jednym z celów naszego projektu. Chcemy w ten sposób zwiększyć wiedzę na temat przemocy wobec kobiet, zwłaszcza powszechności tego zjawiska. Przemoc wobec kobiet trwa, bo jest niewidzialna, bo społeczeństwo nauczyło się ignorować i bagatelizować zeznania ofiar, szukać wyjaśnień dla sprawców, normalizować patologiczne zachowania. 

Storytelling jest dobrym narzędziem, które można wykorzystywać, by opowiadać o swoim doświadczeniu i swojej walce. Dzielenie się historiami, podstawa komunikacji, od wieków było narzędziem kobiet, które wpływało na wzrost poczucia akceptacji, tworzenie i utrzymywanie więzi. 

Przedstawiamy wam pięć materiałów video, nad którymi pracowaliśmy wspólnie, dzieląc się doświadczeniem, pracując nad koncepcją i scenariuszem.